Kedim Kusuyor: Ne Zaman Acildir?
Kediler zaman zaman hızlı yemek yeme, ani mama değişikliği veya tüy yumağı gibi nedenlerle kusabilir. Ancak kusmanın tekrarlaması ya da başka belirtilerle birlikte görülmesi yalnızca "midesi bozuldu" veya "tüy çıkardı" şeklinde değerlendirilmemelidir.
Kusma; mide ve bağırsak hastalıklarının yanı sıra yabancı cisim, toksik madde teması, parazitler, pankreatit, böbrek ve karaciğer hastalıkları, hormonal problemler ve bazı enfeksiyonlarla ilişkili olabilir. Bu nedenle kusmanın sıklığı, görünümü, ne zaman başladığı ve kedinin genel durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle art arda kusma, suyu dahi tutamama, kusmukta kan, belirgin halsizlik, iştahsızlık, karın ağrısı, ishal, idrar alışkanlığında değişiklik veya yabancı cisim ve zehirlenme şüphesi bulunuyorsa veteriner değerlendirmesi geciktirilmemelidir.
Kedilerde uzun süren iştahsızlık ayrıca ciddi metabolik sorunlara yol açabilir. Kusma nedeniyle yemeyen bir kedinin günlerce kendi kendine düzelmesini beklemek, özellikle kilolu, yavru, yaşlı veya kronik hastalığı bulunan kedilerde riskli olabilir.
Bu rehberde kusma ile regürjitasyon arasındaki farkı, kedilerde kusmanın olası nedenlerini, acil belirtileri, evde yapılabilecek güvenli gözlemleri ve veteriner muayenesinde uygulanabilecek incelemeleri ayrıntılı olarak ele alacağız.
Kusma, Regürjitasyon ve Öksürme Nasıl Ayırt Edilir?
Kedinin ağzından mama veya sıvı gelmesi her zaman gerçek kusma anlamına gelmez. Kusma, regürjitasyon ve öksürük sırasında görülen öğürme hareketleri birbirine benzeyebilir; ancak bu durumların olası nedenleri ve tanısal yaklaşımları farklıdır.
Kusma
Kusma aktif bir süreçtir. Kusmadan önce kedide:
Huzursuzluk veya saklanma
Dudak yalama
Ağız sulanması
Sık yutkunma
Öğürme
Karın kaslarında belirgin kasılma
görülebilir.
Kusmuk içerisinde sindirilmiş veya kısmen sindirilmiş mama, sıvı, köpük, safra, tüy ya da kan bulunabilir. Kusmanın rengi ve içeriği önemli bilgiler sağlasa da yalnızca görünümüne bakılarak kesin neden belirlenemez.
Regürjitasyon
Regürjitasyon, yemek borusundaki içeriğin çoğu zaman belirgin bulantı ve karın kasılması olmadan pasif biçimde ağızdan gelmesidir.
Genellikle:
Olay aniden gerçekleşir
Öncesinde belirgin öğürme görülmez
Mama sindirilmemiş olabilir
Çıkan içerik yemek borusunun şeklini almış silindirik bir görünümde olabilir
Yemekten kısa süre sonra ortaya çıkabilir
Regürjitasyon yemek borusuyla ilişkili hastalıkları düşündürebilir. Tekrarlıyorsa veya öksürük, yutma güçlüğü, kilo kaybı ve solunum değişikliği eşlik ediyorsa veteriner değerlendirmesi gerekir.
Öksürme ve Öğürme
Kediler öksürürken vücutlarını yere yaklaştırabilir, boyunlarını uzatabilir ve tüy yumağı çıkaracakmış gibi tekrarlayan hareketler yapabilir. Bu nedenle özellikle astım ve diğer solunum problemleri bazen tüy yumağı girişimiyle karıştırılabilir.
Öksürük sırasında çoğunlukla mide içeriği çıkmaz. Ancak yoğun öksürüğün sonunda köpük veya az miktarda sıvı gelmesi ayrımı zorlaştırabilir.
Ağzı açık nefes alma, morarma, belirgin solunum eforu veya dinlenirken hızlı soluma görülüyorsa video çekmek için zaman kaybetmeden veteriner kliniğiyle iletişim kurulmalıdır.
Tüy Yumağı Çıkarma
Ara sıra tüy yumağı çıkarılması bazı kedilerde görülebilir. Ancak sık tekrarlayan kusmanın sürekli olarak tüy yumağına bağlanması doğru değildir.
Kedi sık sık öğürüyor fakat tüy çıkaramıyor, iştahı azalmış, dışkılamıyor, kilo kaybediyor veya genel durumu bozuluyorsa mide-bağırsak hastalıkları ve yabancı cisim gibi başka nedenler araştırılmalıdır.
Kısa Bir Video Tanıya Yardımcı Olabilir
Klinikte olay tekrarlanmayabileceği için kediyi strese sokmadan çekilen kısa bir video, hareketin kusma mı, regürjitasyon mu yoksa öksürük mü olduğunun anlaşılmasına yardımcı olabilir.
Mümkünse çıkan içeriğin fotoğrafı çekilmeli; olayın yemekten ne kadar sonra gerçekleştiği, kaç kez tekrarlandığı ve eşlik eden diğer belirtiler not edilmelidir.
Kediler Neden Kusar?
Kusma tek başına bir hastalık değildir. Sindirim sistemini doğrudan etkileyen problemlerden böbrek, karaciğer ve hormonal hastalıklara kadar birçok farklı durumda görülebilen bir belirtidir.
Kusmanın nedeni değerlendirilirken kedinin yaşı, beslenmesi, aşı ve parazit uygulamaları, kullandığı ilaçlar, evde ulaşabileceği maddeler ve eşlik eden diğer belirtiler birlikte ele alınır.
Hızlı Yeme ve Beslenme Değişiklikleri
Çok hızlı yemek, normalden fazla mama tüketmek, mamanın aniden değiştirilmesi veya uygun olmayan yiyeceklerin yenmesi kusmaya neden olabilir.
Kedinin yemekten hemen sonra sindirilmemiş mama çıkarması gerçek kusma yerine regürjitasyon da olabilir. Olayın video ile kaydedilmesi bu ayrımın yapılmasına yardımcı olabilir.
Tüy Yumakları
Kediler kendilerini temizlerken yuttukları tüylerin bir bölümünü kusarak çıkarabilir. Ancak sık tekrarlayan kusmanın sürekli tüy yumağına bağlanması altta yatan başka bir hastalığın gözden kaçmasına neden olabilir.
Tüy çıkarmaya çalışmasına rağmen çıkaramayan, sık öğüren, iştahı azalan, dışkılamayan veya kilo kaybeden kedilerde mide-bağırsak tıkanıklığı dâhil diğer nedenler değerlendirilmelidir.
Parazitler ve Enfeksiyonlar
Bağırsak parazitleri ve bazı viral veya bakteriyel enfeksiyonlar kusmaya neden olabilir. Özellikle yavru, aşıları eksik veya dış ortamla teması bulunan kedilerde bulaşıcı hastalıklar ve parazitler değerlendirmeye alınır.
Kusmaya ishal, ateş, belirgin halsizlik veya hızlı sıvı kaybı eşlik ediyorsa muayene geciktirilmemelidir.
Yabancı Cisim ve Bağırsak Tıkanıklığı
İp, yün, kurdele, lastik, oyuncak parçası, sünger, plastik veya başka bir cismin yutulması mide ve bağırsaklarda tıkanıklığa yol açabilir.
Yabancı cisim bulunan kedilerde:
Tekrarlayan kusma
İştahsızlık
Karın ağrısı
Halsizlik
Dışkı miktarında azalma
Ikınma
Genel durumda hızlı kötüleşme
görülebilir.
Özellikle ip ve benzeri uzun cisimler kedilerde bağırsakların zarar görmesine neden olabilir. Ağızdan veya makattan ip çıktığı görülürse çekilmeye çalışılmamalı ve kedi hızla veteriner kliniğine götürülmelidir.
Toksik Maddeler ve İlaçlar
Zehirli bitkiler, temizlik ürünleri, böcek ilaçları, antifriz, insan ilaçları ve kediler için uygun olmayan bazı yiyecekler kusmaya neden olabilir.
Zambak gibi bazı bitkiler kedilerde küçük miktarlarda temas veya alımla dahi ciddi böbrek hasarı oluşturabilir. Şüpheli bir maddeye temas edildiğinde belirti çıkması beklenmemeli; ürünün ambalajı veya fotoğrafı hazırlanarak veteriner kliniğiyle iletişim kurulmalıdır.
Mide ve Bağırsak Hastalıkları
Gastrit, kronik enteropatiler, gıda reaksiyonları, kabızlık, bağırsak hareket bozuklukları ve mide-bağırsak sistemindeki kitleler tekrarlayan kusmaya neden olabilir.
Kronik kusmaya kilo kaybı, iştah değişikliği, ishal veya dışkılama alışkanlığında değişiklik eşlik edebilir. Belirtilerin uzun süredir bulunması durumun normal olduğu anlamına gelmez.
Pankreas, Karaciğer ve Safra Yolları Hastalıkları
Pankreatit, karaciğer ve safra yollarıyla ilişkili hastalıklar kedilerde kusma, iştahsızlık, halsizlik, karın ağrısı, kilo kaybı veya sarılıkla kendini gösterebilir.
Kedilerde pankreas, karaciğer ve bağırsak hastalıkları bazen birlikte bulunabilir. Bu nedenle yalnızca tek bir organı değerlendirmek yeterli olmayabilir.
Böbrek ve İdrar Sistemi Problemleri
Böbrek fonksiyonlarındaki bozulma; bulantı, kusma, iştahsızlık, kilo kaybı ve halsizliğe neden olabilir. Su tüketiminde ve idrar miktarında artış da tabloya eşlik edebilir.
Özellikle erkek kedilerde idrar yolu tıkanıklığı ilerlediğinde kusma ve ciddi genel durum bozukluğu görülebilir. Sık sık kum kabına girme, ıkınma, yalnızca birkaç damla idrar yapma veya hiç idrar yapamama acil durumdur.
Hormonal ve Metabolik Hastalıklar
Diyabet, hipertiroidi ve bazı elektrolit bozuklukları da kusmaya neden olabilir. Bu hastalıklarda su tüketiminde artış, idrar miktarında değişiklik, kilo kaybı ve iştah farklılıkları görülebilir.
Özellikle orta ve ileri yaştaki kedilerde tekrarlayan kusma yalnızca hassas mide veya tüy yumağı olarak değerlendirilmemelidir.
Kitleler ve Diğer Sistemik Hastalıklar
Mide-bağırsak sistemindeki kitleler, bazı kanser türleri, nörolojik hastalıklar ve vücudun farklı bölgelerini etkileyen sistemik problemler kusmaya yol açabilir.
Kusmanın nedeni yalnızca sıklığına veya görünümüne bakılarak belirlenemez. Kesin değerlendirme için hastanın öyküsü, fiziksel muayenesi ve gerekli görülen tanısal incelemeler birlikte ele alınmalıdır.
Kedilerde Hangi Kusma Belirtileri Acildir?
Kusmanın aciliyeti yalnızca kaç kez tekrarlandığına göre belirlenmez. Kedinin genel durumu, su ve mama tüketimi, yaşı, mevcut hastalıkları ve kusmaya eşlik eden diğer belirtiler birlikte değerlendirilmelidir.
Aşağıdaki durumlardan biri varsa veteriner kliniğiyle hızlı biçimde iletişim kurulmalıdır:
Kısa süre içerisinde art arda kusma
İçtiği suyu dahi tutamama
Kusmukta taze kan veya kahve telvesine benzeyen koyu içerik
Belirgin halsizlik, saklanma veya çevreye karşı tepkisizlik
Tamamen yemeyi bırakma
Karında şişlik, sertlik veya belirgin ağrı
Şiddetli ya da kanlı ishal
Ağızdan yoğun salya gelmesi
Soluk, beyaz, sarı veya mor renkli diş etleri
Hızlı ya da güçlükle nefes alma
Ayağa kalkamama, sendeleme veya ani çökme
Nöbet veya bilinç değişikliği
İdrar yapamama ya da sık sık kum kabına girip ıkınma
İp, kurdele, oyuncak veya başka bir yabancı cisim yutma şüphesi
Zehirli bitki, insan ilacı, temizlik ürünü veya başka bir toksik maddeye temas
Genel durumda saatler içinde belirgin kötüleşme
Bu belirtiler ciddi sıvı kaybı, dolaşım bozukluğu, zehirlenme, yabancı cisim, idrar yolu tıkanıklığı veya farklı bir sistemik hastalıkla ilişkili olabilir.
Yavru, Yaşlı ve Kronik Hastalığı Bulunan Kediler
Yavru ve ileri yaştaki kediler kusma ve iştahsızlığa bağlı sıvı ve enerji kaybından daha hızlı etkilenebilir.
Böbrek, karaciğer, kalp, diyabet veya başka bir kronik hastalığı bulunan kedilerde kusma; mevcut hastalığın kötüleştiğini, ilaçlarla ilişkili bir problemi veya yeni gelişen başka bir durumu gösterebilir. Bu hastalarda planlanan kontrol tarihi beklenmemelidir.
Kedi Kusuyor ve Yemek Yemiyorsa
Kusmayla birlikte iştahsızlık bulunması özellikle önemlidir. Kedilerde uzun süren yetersiz beslenme, başta kilolu kediler olmak üzere hepatik lipidoz adı verilen ciddi bir karaciğer problemine zemin hazırlayabilir.
Kedi normalde iştahlıyken aniden tamamen yemeyi bıraktıysa, kusma devam ediyorsa veya genel durumu bozuluyorsa günlerce evde düzelmesi beklenmemelidir.
Tek Sefer Kusma Her Zaman Acil midir?
Genel durumu iyi, yemeye ve su içmeye devam eden bir kedide tek seferlik kusma her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Ancak olay aynı gün içinde tekrarlarsa, yeni belirtiler eklenirse veya kusma belirli aralıklarla sürekli görülüyorsa veteriner değerlendirmesi gerekir.
Kedinin daha önce de benzer şekilde kusmuş olması durumun normal olduğu anlamına gelmez. Haftalık veya düzenli hâle gelen kusmalar kronik bir problemin belirtisi olabilir.
Kusmuğun Rengi Tek Başına Tanı Koydurur mu?
Hayır. Sarı sıvı safra içerebilir; şeffaf veya beyaz köpük boş mide ve bulantıyla ilişkili olabilir. Kırmızı kan ya da kahve telvesine benzeyen koyu içerik ise sindirim sistemi kanamasını düşündürebilir.
Bununla birlikte kusmuğun rengine bakılarak hastalığın nedeni kesin olarak belirlenemez. Kusmanın sıklığı, miktarı, içeriği ve kedinin genel durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Veterinere Ulaşana Kadar Evde Ne Yapılabilir?
Evde yapılabilecek uygulamalar kusmanın nedenini tedavi etmez. Amaç, kediyi kliniğe ulaştırana kadar yeni bir risk oluşturmamak ve veteriner hekime yardımcı olacak bilgileri hazırlamaktır.
Acil belirtilerden biri bulunuyorsa evde gözlem süresini uzatmak yerine veteriner kliniğiyle iletişim kurulmalıdır.
Kediyi Sakin Bir Ortamda Tutun
Kediyi ev içerisinde, gürültüden ve diğer hayvanlardan uzak, sakin bir alanda tutun. Dışarı çıkmasına izin vermeyin ve saklanarak takipten kaçmasını önleyin.
Kum kabını, su tüketimini ve yeni bir kusma olup olmadığını daha kolay izleyebilmek için mümkünse ayrı bir odada gözlemleyin.
Kusmanın Zamanını ve İçeriğini Kaydedin
Aşağıdaki bilgileri not edin:
Kusmanın başladığı saat
Kaç kez tekrarlandığı
Yemekten ne kadar sonra gerçekleştiği
Kusmuğun miktarı ve görünümü
Mama, sıvı, köpük, tüy, yabancı madde veya kan içerip içermediği
Kedinin en son ne zaman normal yemek yediği
Su içip içemediği
Son idrar ve dışkılama zamanı
Eşlik eden ishal, halsizlik, ağrı veya solunum değişikliği
Kusmuğun fotoğrafı ve mümkünse olayın kısa videosu değerlendirmeye yardımcı olabilir.
Su Konusunda Zorlayıcı Olmayın
Kediye şırıngayla veya zorla su içirmeyin. Bu uygulama sıvının solunum yollarına kaçmasına neden olabilir.
Veteriner hekim farklı bir yönlendirme yapmadıkça su tamamen kaldırılmamalıdır. Ancak kedi her su içtiğinde yeniden kusuyor, suyu tutamıyor veya içemeyecek kadar halsiz görünüyorsa acil değerlendirme gerekir.
Mamayı Kendi Kararınızla Uzun Süre Kesmeyin
Kusan kediye büyük miktarda mama vermek veya sürekli farklı yiyecekler denemek uygun değildir. Bununla birlikte kediler veteriner hekim önerisi olmadan uzun süre aç bırakılmamalıdır.
Özellikle kilolu, yavru, yaşlı, diyabetik veya kronik hastalığı bulunan kedilerde beslenme düzeni veteriner hekimle görüşülerek planlanmalıdır. Kusma durmuş olsa bile hangi mamanın ne miktarda başlanacağı hastanın durumuna göre değişebilir.
Olası Toksin veya Yabancı Cisimleri Belirleyin
Kedinin ulaşmış olabileceği bitkileri, ilaçları, temizlik ürünlerini, ipleri, oyuncak parçalarını ve yiyecekleri kontrol edin.
Şüpheli ürünün ambalajını, bitkinin fotoğrafını veya yutulmuş olabilecek cismin benzerini kliniğe götürmek yararlı olabilir. Zehirlenme veya yabancı cisim şüphesinde belirti çıkmasını beklemeyin.
Taşıma İçin Hazırlık Yapın
Kediyi güvenli ve iyi havalanan bir taşıma çantasında götürün. Çantanın içine kaymayan, kolay temizlenebilir bir örtü yerleştirin.
Kullandığı ilaçların isimlerini, son uygulama saatlerini ve varsa önceki tahlil sonuçlarını yanınıza alın.
Evde Neler Yapılmamalıdır?
Veteriner hekim önerisi olmadan insan ilacı verilmemelidir.
Rastgele bulantı ilacı, mide koruyucu, antibiyotik veya ağrı kesici kullanılmamalıdır.
Kediye zorla mama ya da su verilmemelidir.
Tuz, oksijenli su veya başka maddeler kullanılarak kedi kusturulmaya çalışılmamalıdır.
Zehirlenme şüphesinde süt, yoğurt, yağ veya rastgele aktif kömür verilmemelidir.
Tüy yumağı olduğu düşünülerek kontrolsüz biçimde malt, yağ veya laksatif kullanılmamalıdır.
Ağızdan ya da makattan görünen ip, kurdele veya benzeri bir cisim çekilmemelidir.
Karna bastırarak yabancı cisim veya ağrı kontrolü yapılmaya çalışılmamalıdır.
Kusma kesildi diye kedinin genel durumundaki bozulma göz ardı edilmemelidir.
İştahsız ve kusan bir kedinin günlerce kendiliğinden düzelmesi beklenmemelidir.
Kediler için evde güvenli ve her durumda uygulanabilecek bir kusturma yöntemi bulunmaz. Yanlış uygulamalar yemek borusu ve mide hasarına, aspirasyona, tuz zehirlenmesine veya mevcut problemin ağırlaşmasına neden olabilir.
Kusan Kedi Veteriner Kliniğinde Nasıl Değerlendirilir?
Kusmanın nedenini araştırırken her kediye aynı testler uygulanmaz. Tanısal süreç; kusmanın süresi, sıklığı, kedinin yaşı, genel durumu, eşlik eden belirtiler ve fiziksel muayene bulgularına göre aşamalı olarak planlanır.
Genel durumu bozuk, ciddi sıvı kaybı bulunan veya dolaşımı stabil olmayan hastalarda ayrıntılı incelemelerden önce damar yolu, sıvı tedavisi ve diğer destek uygulamaları gerekebilir.
Ayrıntılı Öykü
Muayene sırasında aşağıdaki bilgiler değerlendirilir:
Kusmanın ne zaman başladığı ve kaç kez tekrarlandığı
Yemekle ilişkisi
Kusmuğun görünümü ve içeriği
İştah ve su tüketimi
İdrar ve dışkılama alışkanlıkları
Son dönemde yapılan mama değişiklikleri
Kullanılan ilaç ve takviyeler
Evde bulunan bitki, kimyasal ve insan ilaçları
İp, oyuncak veya başka bir yabancı cisme ulaşma ihtimali
Aşı ve parazit uygulamaları
Daha önce geçirilen hastalıklar
Kilo kaybı veya davranış değişikliği
Evde çekilmiş kusma videosu ve kusmuğun fotoğrafı, gerçek kusmanın regürjitasyon veya öksürükten ayrılmasına yardımcı olabilir.
Fiziksel Muayene
Fiziksel muayenede kedinin genel durumu, vücut ağırlığı, vücut sıcaklığı, hidrasyon durumu, diş etlerinin rengi, ağız içi, kalp ve solunum bulguları değerlendirilir.
Karın bölgesi; ağrı, şişlik, organ büyümesi, bağırsaklarda olağan dışı içerik veya kitle şüphesi yönünden muayene edilir. Özellikle erkek kedilerde mesanenin doluluğu ve idrar yolu tıkanıklığı olasılığı da kontrol edilir.
Kan, İdrar ve Dışkı İncelemeleri
Hastanın bulgularına göre:
Hemogram
Biyokimya
Kan şekeri
Elektrolitler
Böbrek ve karaciğer parametreleri
İdrar analizi
Dışkı mikroskobisi
Enfeksiyon hastalıklarına yönelik hızlı testler
planlanabilir.
Laboratuvar sonuçları sıvı kaybı, enfeksiyon veya inflamasyon, kansızlık, elektrolit bozuklukları ve sistemik hastalıklar hakkında bilgi sağlayabilir. Tek bir normal veya anormal değer, kusmanın nedenini tek başına kesinleştirmez.
Urla kan tahlili ve veteriner laboratuvar hizmetlerimizi inceleyin.
Röntgen ve Ultrasonografi
Yabancı cisim, bağırsak tıkanıklığı, kabızlık, organ büyümesi, karın içi kitle veya diğer yapısal problemlerin değerlendirilmesinde dijital röntgen ve ultrasonografi kullanılabilir.
Her yabancı cisim doğrudan röntgende görünmeyebilir. Bu nedenle röntgen bulguları, ultrasonografi ve klinik muayeneyle birlikte yorumlanır. Bazı hastalarda kontrol röntgenleri veya farklı görüntüleme yöntemleri gerekebilir.
Veteriner röntgen ve ultrasonografi hizmetimiz hakkında bilgi alın.
Hastaya Özel İlave Testler
Muayene ve ilk testlerin sonuçlarına göre pankreas değerlendirmeleri, tiroid hormonları, özel enfeksiyon testleri, dış laboratuvar analizleri veya sitolojik incelemeler planlanabilir.
Mide ve bağırsakların doğrudan incelenmesi gereken bazı hastalarda endoskopi, biyopsi veya cerrahi değerlendirme gerekebilir. Bu işlemler için hastanın durumuna göre konsültasyon ve yönlendirme yapılabilir.
Sonuçların Birlikte Değerlendirilmesi
Kusmanın nedeni her zaman tek bir testle belirlenemez. Hastanın öyküsü, fiziksel muayenesi, laboratuvar sonuçları ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilerek tanı ve tedavi planı oluşturulur.
Her kusan kediye bütün testlerin uygulanması gerekmez. İncelemeler, öncelikle acil ve tedavi edilebilir nedenleri araştıracak şekilde hastaya özel seçilir.
Kedi ve köpek dahiliye ve kronik hastalık takibi hizmetimizi inceleyin.
Kedilerde Kusma Tedavisi Nasıl Planlanır?
Kusma tedavisi yalnızca kusmayı durdurmaya yönelik değildir. Öncelikle kedinin genel durumu değerlendirilir, sıvı ve elektrolit kayıpları düzeltilir ve mümkün olduğunda kusmaya neden olan temel problem belirlenerek tedavi edilir.
Aynı belirti farklı hastalıklardan kaynaklanabileceği için her kusan kediye aynı ilaç veya beslenme programı uygulanmaz.
Sıvı ve Elektrolit Desteği
Tekrarlayan kusma sıvı kaybına, elektrolit dengesizliklerine ve dolaşım problemlerine neden olabilir.
Hafif sıvı kaybında hastanın durumuna göre deri altı sıvı desteği yeterli olabilirken, sürekli kusan, su içemeyen veya genel durumu bozuk kedilerde damar yolu açılması ve intravenöz sıvı tedavisi gerekebilir.
Verilecek sıvının türü ve miktarı; kedinin sıvı kaybına, elektrolitlerine, böbrek ve kalp durumuna göre planlanır.
Bulantı ve Kusmanın Kontrolü
Veteriner hekim tarafından uygun görülen bulantı ve kusma kontrolüne yönelik ilaçlar uygulanabilir. Ancak yalnızca kusmayı baskılamak altta yatan yabancı cisim, tıkanıklık, zehirlenme veya sistemik hastalığı tedavi etmez.
Yabancı cisim veya bağırsak tıkanıklığı şüphesi bulunan hastalarda tedavi planı muayene ve görüntüleme sonuçlarıyla birlikte belirlenir.
Altta Yatan Hastalığın Tedavisi
Tedavi, belirlenen probleme göre değişebilir:
Parazitlerde uygun parazit tedavisi
Enfeksiyonlarda etkene ve hastanın durumuna yönelik tedavi
Böbrek ve karaciğer hastalıklarında destek ve takip
Pankreatitte sıvı, ağrı, bulantı ve beslenme desteği
Diyabet ve hormonal hastalıklarda hastalığa özel düzenleme
Kronik bağırsak hastalıklarında beslenme ve gerekli ilaç tedavileri
Zehirlenmelerde maddenin türüne göre acil destek veya uygun antidot
İdrar yolu tıkanıklığında acil müdahale
Antibiyotik her kusma vakasında gerekli değildir. Kullanılacak ilaçlar tanı, klinik bulgular ve hastanın genel durumuna göre seçilir.
Beslenme Desteği
Kedinin uzun süre aç kalması uygun değildir. Kusma kontrol altına alındıktan ve hastanın beslenmeye hazır olduğu değerlendirildikten sonra kolay sindirilebilir uygun bir diyet küçük ve kontrollü porsiyonlarla başlanabilir.
Kendi isteğiyle yeterli miktarda yemeyen kedilerde veteriner hekim kontrollü beslenme desteği gerekebilir. Bazı hastalarda beslenme tüpü kullanılması, zorla ağızdan beslemeye göre daha güvenli ve etkili olabilir.
Beslenme planı kedinin yaşı, kilosu, mevcut hastalıkları ve kusmanın nedenine göre düzenlenir.
Yabancı Cisimlerde Endoskopi veya Cerrahi
Mide ya da bağırsaklarda yabancı cisim veya tıkanıklık belirlenirse cismin konumuna, yapısına ve bağırsak dokusunun durumuna göre endoskopik ya da cerrahi müdahale gerekebilir.
İp ve benzeri doğrusal yabancı cisimler bağırsaklarda ciddi hasara ve delinmeye yol açabilir. Bu hastalarda gecikme tedaviyi zorlaştırabilir ve komplikasyon riskini artırabilir.
Klinik Takip ve Yatış
Sürekli kusan, belirgin sıvı kaybı bulunan, yemeyen veya genel durumu zayıf kedilerde klinikte yatış ve düzenli takip gerekebilir.
Takip sırasında:
Kusmanın tekrarlayıp tekrarlamadığı
Sıvı dengesi
Vücut sıcaklığı
İdrar üretimi
Ağrı ve bulantı
Mama tüketimi
Kan ve elektrolit değerleri
Tedaviye verilen yanıt
izlenebilir.
Hastanın genel durumu güvenli hâle geldikten ve evde bakım planı oluşturulduktan sonra taburculuk değerlendirilir.
Kontrol Muayenesi
Kusmanın kesilmesi her zaman altta yatan problemin tamamen düzeldiği anlamına gelmez. Tedavi sonrasında kedinin iştahı, kilosu, su tüketimi, idrar ve dışkılama alışkanlıkları takip edilmelidir.
Kronik veya tekrarlayan kusmalarda kontrol muayeneleri ve gerekli testler hastalığın seyrine göre planlanır.
Kliniğe Gelirken Hangi Bilgileri Getirmelisiniz?
Kusmanın ne zaman başladığı ve nasıl ilerlediği tanısal sürecin planlanmasına yardımcı olur. Kediyi kliniğe getirirken mümkün olduğunca aşağıdaki bilgileri hazırlayın:
Kusmanın başladığı tarih ve saat
Yaklaşık kaç kez tekrarlandığı
Yemekten önce mi, hemen sonra mı yoksa saatler sonra mı gerçekleştiği
Kusmuğun fotoğrafı
Varsa kusma, regürjitasyon veya öksürük hareketinin kısa videosu
Son normal mama ve su tüketimi
Son idrar ve dışkılama zamanı
İshal, kabızlık veya idrar yapma güçlüğü bulunup bulunmadığı
Son günlerde yapılan mama veya ödül değişiklikleri
Kedinin ulaşmış olabileceği bitkiler, ilaçlar ve kimyasal ürünler
İp, kurdele, lastik, oyuncak veya başka bir cisim yutma ihtimali
Kullanılan ilaç ve takviyelerin isimleri ile son uygulama saatleri
Daha önce geçirilmiş hastalıklar ve operasyonlar
Varsa önceki kan, idrar ve görüntüleme sonuçları
Aşı ve parazit uygulamalarının tarihleri
Zehirlenme şüphesi varsa temas edilen ürünün ambalajını veya fotoğrafını; bitki söz konusuysa bitkinin fotoğrafını yanınızda getirin.
Mama, İlaç ve Numuneler
Veteriner hekim özellikle belirtmedikçe kedinin düzenli kullandığı ilaçları kendi kararınızla kesmeyin veya dozunu değiştirmeyin.
Kedinin aç getirilmesi gerekip gerekmediği yapılması planlanan incelemeye ve sağlık durumuna göre değişebilir. Randevu öncesinde kliniği arayarak mama, su ve ilaç düzeni hakkında bilgi alın.
Evde alınmış dışkı veya idrar örneğinin gerekli olup olmadığı ve nasıl saklanacağı yapılacak incelemeye göre değişir. Uygun olmayan kapta veya uzun süre bekletilmiş örnekler yanıltıcı olabileceğinden önceden kliniğe danışın.
Güvenli Taşıma
Kediyi sağlam, kapısı güvenli ve iyi havalanan bir taşıma çantasında getirin. Çantanın tabanına kaymayan ve kolay değiştirilebilen bir örtü yerleştirin.
Kedi çok halsizse, solunum güçlüğü varsa, art arda kusuyorsa veya bilinci normal değilse yola çıkmadan önce kliniği telefonla bilgilendirin. Böylece acil karşılama ve ilk müdahale hazırlığı yapılabilir.
Urla ve Güzelbahçe'de Kusan Kedi Değerlendirmesi
Animora Veteriner Kliniği'nde kusma, iştahsızlık, ishal, kilo kaybı ve genel durum bozukluğu bulunan kediler ayrıntılı muayeneyle değerlendirilir.
Hastanın klinik bulgularına göre:
Fiziksel muayene ve hidrasyon değerlendirmesi
Hemogram ve biyokimya
Kan şekeri ve elektrolit değerlendirmeleri
İdrar analizi
Dışkı mikroskobisi
Enfeksiyon hastalıklarına yönelik hızlı testler
Dijital röntgen
Ultrasonografi
Damar yolu ve sıvı tedavisi
Bulantı, ağrı ve beslenme desteği
Klinik gözlem ve yatış
Dış laboratuvar analizleri
Gerekli durumlarda konsültasyon ve yönlendirme
planlanabilir.
Her kusan kediye listedeki bütün işlemlerin uygulanması gerekmez. Tanı ve tedavi planı; kusmanın süresi, kedinin yaşı, genel durumu, muayene bulguları ve eşlik eden diğer belirtilere göre oluşturulur.
Kliniğimiz Zeytinalanı'ndaki konumuyla Urla, Çeşmealtı, İskele, Kalabak, Güzelbahçe ve çevre bölgelerden gelen kedi hastalara hizmet vermektedir.
Kediniz art arda kusuyor, suyu tutamıyor, yemek yemiyor, kusmuğunda kan bulunuyor veya genel durumu hızla kötüleşiyorsa değerlendirmeyi geciktirmeyin.
Telefon ve WhatsApp: 0555 064 21 29
Telefon ve WhatsApp hattımız 7/24 açıktır. Mesai dışındaki acil durumlarda telefonla ön görüşme yapılır; gerekli görülmesi hâlinde klinik çağrı üzerine açılır.
Kedi ve köpek dahiliye ve kronik hastalık takibi hizmetimizi inceleyin.
Sık Sorulan Sorular
Kedim bir kez kustu, hemen veterinere götürmeli miyim?
Genel durumu iyi, yemeye ve su içmeye devam eden bir kedide tek seferlik kusma her zaman acil bir hastalık anlamına gelmez.
Ancak kusma tekrarlarsa; iştahsızlık, halsizlik, ishal, karın ağrısı, idrar değişikliği veya başka bir belirti eklenirse veteriner değerlendirmesi gerekir. Yavru, yaşlı veya kronik hastalığı bulunan kedilerde daha erken iletişim kurulmalıdır.
Kedinin sarı sıvı kusması ne anlama gelir?
Sarı renkli kusmuk çoğunlukla safra içerebilir ve mide boşken görülebilir. Ancak sarı kusma tek başına yalnızca açlığa bağlanamaz.
Kusma tekrarlıyorsa veya kedide iştahsızlık, kilo kaybı, halsizlik, ishal ya da karın ağrısı bulunuyorsa mide-bağırsak, karaciğer, pankreas ve diğer sistemik hastalıklar yönünden değerlendirme gerekebilir.
Kedim su içtikten sonra kusuyor, ne yapmalıyım?
Kedinin içtiği suyu tutamaması hızlı sıvı kaybına yol açabilir. Art arda su içip kusuyorsa, suyu hiç tutamıyorsa veya genel durumu bozuksa beklenmeden veteriner kliniğiyle iletişim kurulmalıdır.
Kediye şırıngayla zorla su verilmemelidir.
Kedimin sık sık tüy yumağı çıkarması normal mi?
Ara sıra tüy yumağı çıkarılması görülebilir; ancak haftalık veya sık tekrarlayan kusmanın sürekli tüy yumağına bağlanması doğru değildir.
Kusmaya iştahsızlık, kilo kaybı, kabızlık, dışkı miktarında azalma veya sık öğürme eşlik ediyorsa başka nedenler araştırılmalıdır.
Kusan kediye insanlarda kullanılan bulantı veya mide ilacı verilebilir mi?
Hayır. İnsanlar için kullanılan ilaçlar kedilerde uygun olmayan dozlara, yan etkilere veya zehirlenmeye neden olabilir. Ayrıca kusmayı geçici olarak baskılamak yabancı cisim, tıkanıklık veya sistemik hastalığın fark edilmesini geciktirebilir.
İlaçlar yalnızca veteriner hekim değerlendirmesiyle kullanılmalıdır.
Kusan kediyi aç bırakmalı mıyım?
Kediler veteriner hekim önerisi olmadan uzun süre aç bırakılmamalıdır. Özellikle kilolu, yavru, yaşlı, diyabetik veya kronik hastalığı bulunan kedilerde uzun süren yetersiz beslenme ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Kusma sonrasında mamanın ne zaman ve hangi miktarda başlanacağı kedinin durumuna ve kusmanın nedenine göre planlanmalıdır.
Kedinin ağzından veya makatından ip çıkıyorsa çekebilir miyim?
Hayır. İp veya kurdele bağırsaklara takılmış olabilir. Görünen ucun çekilmesi bağırsakların kesilmesine veya delinmesine neden olabilir.
İp ağızdan ya da makattan görülüyorsa çekmeden kediyi güvenli taşıma çantasına alın ve veteriner kliniğine götürün.
Kedim kusuyor ve yemek yemiyor; ne kadar bekleyebilirim?
Kusmayla birlikte tamamen yemeyi bırakma önemli bir bulgudur. Kedinin yaşı, kilosu, mevcut hastalıkları ve genel durumu bekleme süresini etkiler.
Belirgin halsizlik, tekrarlayan kusma, suyu tutamama veya genel durumda bozulma varsa beklenmemelidir. Normalde iştahlı bir kedi bir gün boyunca hiç yememişse, özellikle kilolu veya kronik hastaysa veteriner hekimle iletişim kurulması uygundur.
Hazırlayan: Veteriner Hekim Umut Kemal Aydemir
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Veteriner hekim muayenesinin, tanının ve hastaya özel tedavi planının yerine geçmez. Kedinizin genel durumu bozuksa veya acil belirtilerden biri bulunuyorsa internet üzerinden çözüm aramak yerine veteriner kliniğiyle iletişim kurun.